Maatschappelijk verkeer

Ethiek kun je ook wel omschrijven als spelregels voor een vreedzame samenleving. De spelregels van normen en waarden.

Wat is het maatschappelijk verkeer?

Mensen zijn geen engelen sprak de filosoof Kinneging op de accountantsdag in 2011.

In een wereld doet niet iedereen het goede. Dit zou betekenen dat er geen wetten en regels nodig zouden zijn. 

Iedereen zou altijd de volle waarheid spreken en rapporteren. Er zouden geen accountants nodig zijn.

Ethiek geeft antwoord op twee problemen.

  1. Vreedzaam samenleven: Op welke wijze kunnen mensen hun handelen op elkaar afstemmen zodat iedereen vrijheid heeft de eigen belangen te realiseren?
  2. Vruchtbaar samenwerken: Op welke wijze kunnen mensen samenwerken om de (eigen) doelen te realiseren.

Maatschappelijk verkeer

 

Geoffrey Warnock

De schrijver Geoffrey Warnock beschrijft in zijn boek The object of morality (1971) het doel van ethiek en de functie van ethiek. Ook in dit boek blijkt dat mensen geen engelen zijn. Daarentegen ook geen duivels. Mensen zijn beperkt in staat om rekening te houden met elkaar. 

Mensen houden rekening met hun naasten. Met de buren wordt het al wat ingewikkelder. En met vreemden lukt het in beperkte mate en is het ook afhankelijk van de eigen belangen die er spelen. Mensen hebben eigen behoeften. Op de wereld is er sprake van schaarste en behoeften zijn onbeperkt. Dit botst met elkaar.

Relevant is te benoemen dat mensen ook afhankelijk zijn van elkaar. Dit betekent dat we moeten samenwerken en met elkaar moeten afstemmen. Gedurende het samenwerken kunnen er conflicten ontstaan.

 

Voor naasten kunnen mensen meestal goed zorgen. Zodra de relatie verder en onbekend is, dan kunnen mensen geneigd zijn om te liegen en bedriegen. Er is sprake van kwaadaardigheid.

 

Waarden en normen zijn de spelregels van vreedzaam samenleven en vruchtbaar samenwerken. Normen en waarden zijn niet in beton gegoten en kunnen veranderen in de tijd en naar omstandigheden.

 

Waarden geven aan wat goed en gewenst is. Wat is gepast om te doen?

Meestal zijn de waarden positief geformuleerd.

 

Normen zijn specifieker en duidelijk afgebakend. Een norm is meestal negatief geformuleerd. 

Je mag niet stelen. Je mag niet liegen.

Normen maken duidelijk welk gedrag wenselijk is. 

Normen en waarden

Normen en waarden kunnen het handelen van mensen beperken. De normen en waarden geven richting aan het handelen.

Normen en waarden zijn ook wel te omschrijven als sociale grammatica van samenleven en samenwerken. De socioloog Zijderveld vergelijkt het met taal en grammatica. Zonder regels over grammatica is er geen communicatie mogelijk. Zo werkt dit ook met de normen en waarden. Dit gaat over afspraken en regels, zodat we kunnen samenleven en samenwerken.

 

De normen en waarden van het accountantsberoep zijn opgenomen in de fundamentele beginselen: de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA).

  • Professionaliteit
  • Integriteit
  • Objectiviteit
  • Vakbekwaamheid en zorgvuldigheid
  • Vertrouwelijkheid

Dit zijn de basiswaarden.

Boeken Auditing en Assurance