VGBA

De Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA) is per 1 januari 2014 in werking getreden.

Fundamentele beginselen VGBA

De VGBA zijn is een handvat voor het oplossen van ethische vragen. De VGBA zijn wettelijk vastgelegd en gelden voor alle accountants die zijn ingeschreven in het register.

De fundamentele beginselen zijn:

Professionaliteit
Integriteit
Objectiviteit
Vakbekwaamheid en zorgvuldigheid
Vertrouwelijkheid.

Begrippen: accountant, professionele dienst en bedreiging.

Accountant = RA of AA.

Professionele dienst = werkzaamheden die vakbekwaamheid van een accountant nodig is.

Bedreiging = Een onaanvaardbaar risico dat een accountant zich niet houdt aan de fundamentele beginselen als gevolg van eigenbelang, zelftoetsing, belangenbehartiging, vertrouwdheid of intimidatie.

Het fundamentele beginsel van professionaliteit moet ruim gezien worden. De accountant zorgt ervoor dat het beroep niet in diskrediet wordt gebracht.

Definitie professionaliteit VGBA

De accountant onthoudt zich van elk handelen of nalaten waarvan het weet of behoort te weten dat dit het accountantsberoep in diskrediet brengt of kan brengen.

Toelichting:

Per 1 januari 2019 is de NV NOCLAR in werking getreden. Deze nadere voorschriften geven een nadere invulling aan de fundamentele beginselen professionaliteit en integriteit. Deze voorschriften proberen fraudes en niet-naleven van wet- en regelgeving te verminderen.

De accountant moet het beginsel inzake wet- en regelgeving naleven.

De accountant die vermoedt dat de organisatie waarbij hij werkzaam is dan wel waaraan hij is verbonden wet- en regelgeving niet naleeft, treft een redelijkerwijs te nemen maatregel.

Professionaliteit ziet niet alleen toe op wet- en regelgeving maar is dus ruimer. Daarnaast geldt dit zowel zakelijk als privé.

Definitie integriteit VGBA

De accountant treedt eerlijk en oprecht op.

Toelichting:

Een accountant is eerlijk en respecteert de waarheid. De accountant laat zich niet beïnvloeden door geschenken of gastvrijheid. Een accountant mag geen geschenken accepteren die bedoeld zijn hem te beïnvloeden.

Definitie objectiviteit VGBA

De accountant laat zich bij zijn afwegingen niet ongepast beïnvloeden.

Toelichting:

De accountant laat zijn oordeelsvorming niet beïnvloeden door vooroordelen of door belangenverstrengeling.

Definitie vertrouwelijkheid VGBA

De accountant die de beschikking krijgt over gegevens of inlichtingen waarvan deze het vertrouwelijke karakter kent of redelijkerwijs moet vermoeden, is verplicht tot geheimhouding van die gegevens of inlichtingen, behoudens voor zover de accountant:

Toelichting:

De accountant zorgt voor geheimhouding van de ontvangen vertrouwelijke gegevens. Anderzijds maakt de accountant vertrouwelijke gegevens openbaar ten behoeve van het maatschappelijk verkeer.

De aard en reikwijdte van de geheimhoudingsplicht maakt de accountant inzichtelijk. Dit is van belang voor de driehoeksverhouding tussen: accountant, opdrachtgever en het maatschappelijk verkeer.

Een accountant mag informatie alleen verstrekken aan een derde indien er schriftelijke toestemming is van de organisatie waar hij de professionele dienst voor uitvoert.

Informatie mag een accountant nooit gebruiken om zichzelf of een derde te bevoordelen.

De accountant moet bij het openbaar maken van informatie overwegen:

- De belangen van betrokkenen en derden, en de mate van schade die kan ontstaan door openbaarmaking.

- Vaststellen of alle relevante informatie beschikbaar is en adequaat onderbouwd.

- De wijze van communiceren. De juiste persoon of instantie.

Uitzonderingen openbaarmaking vertrouwelijke informatie

Wet ter voorkoming van witwassen en financiering terrorisme (Wwft)
Onderzoekscommissie benoemd voor Wet openbaarheid bestuur.
Toezichthouders van de AFM.
Tuchtcolleges zoals de Accountantskamer.

Verschoningsrecht VGBA

De Hoge Raad heeft bepaald dat het verschoningsrecht (op grond van geheimhoudingsplicht) voor accountants niet geldt bij strafrechtelijke en civielrechtelijke omstandigheden. Een accountant moet dus opvolging geven aan een oproep als getuige bij een gerechtelijke procedure.

Definitie vakbekwaamheid en zorgvuldigheid VGBA

De accountant houdt de eigen vakbekwaamheid op het niveau dat is vereist om een professionele dienst op een adequate wijze te kunnen verlenen.

Bedreigingen VGBA

De VGBA en ViO onderscheiden verschillende soorten bedreigingen. De VGBA en ViO zijn principle-based waardoor de accountant verschillende maatregelen kan treffen op moment dat een bedreiging zich voordoet.

Bedreigingen onafhankelijkheid accountant

De bedreigingen volgens de VGBA:

Eigenbelang
Zelftoetsing
Belangenbehartiging
Vertrouwdheid
Intimidatie

Eigenbelang

Deze bedreiging kan ontstaan door een gemeenschappelijk zakelijk belang (tussen accountant en cliënt). Er kan sprake zijn van belangenverstrengeling of een financieel belang.

Zelftoetsing

Het beoordelen van eigen werkzaamheden. Een accountant kan bijvoorbeeld geen advies geven (andere dienstverlening) over de inrichting van de administratieve organisatie en deze vervolgens meenemen in de controleopdracht.

Belangenbehartiging

De accountant neemt een standpunt in voor of tegen de cliënt. Voorbeelden: de accountant behartigt het belang van de cliënt bij een bank of de belastingdienst. Als gemachtigde optreden bij geschillen.

Vertrouwdheid

Een lange of nauwe relatie met personeel bij de cliënt.

Intimidatie

Dreigementen, dominante persoonlijkheid of andere pressiemiddelen richting de accountant om een bepaalde uitkomst af te dwingen.

Op moment dat er bedreigingen zijn waarvoor op dat moment geen passende maatregelen mogelijk zijn, dan is de juiste weg de opdracht niet te aanvaarden of deze te beëindigen.

Er kan een verbodsbepaling zijn.
Een situatie waar een maatregel vereist is.

De VGBA (en ViO) vereisen een maatregel op moment dat het afhankelijkheidsrisico tot een aanvaardbaar niveau wordt teruggebracht of weggenomen dient te worden.

ViO bepalingen

Verbod: Een accountant mag geen financieel belang hebben in de cliënt.

Verplichte maatregel: Bij een OOB verplicht roulatie van een partner na 7 jaar.

Verplichte maatregel: De cliënt heeft achterstanden in de betalingen van het accountantshonoraria. De accountant kan kiezen wat voor maatregel passend is. Bijvoorbeeld een betalingsafspraak dat deze achterstand binnen een bepaalde periode ingelopen moet zijn.

Lees verder over de ViO.

Boeken Auditing en Assurance

Bestellen